هوشنگ سیحون :: بزرگان معماری

[ad_1]

Hooshang Seyhoun

هوشنگ سیحون

… کلام آخر من ایران هست …

هوشنگ سیحون

این آرشیتکت(طراح) متولد ۱ شهریور ۱۲۹۹ تهران بود و در ۵ خرداد ۱۳۹۳ در ونکوور کانادا فوت کرد . سیحون آرشیتکت(طراح)، طراح، نقاش و مجسمه‌ساز
سرشناس و نامدار اهل ایران بود. وی استاد معماری و رئیس سابق دانشگاه هنرهای زیبای
دانشگاه تهران بود.سیحون، طراح بنای یادبودی آرامگاه بوعلی‌سینا و طراح آرامگاه‌های
خیام، نادرشاه افشار، فردوسی و کمال‌الملک بوده‌هست
. سیحون در خانواده‌ای آشنا با موسیقی متولد شد. پدربزرگ او میرزا عبدالله
فراهانی از پیشگامان موسیقی سنتی و معروف به پدر موسیقی سنتی ایران بود. مادر وی، مولود
خانم، از نوازندگان تار و سه‌تار و نیز دایی او مرحوم احمد عبادی، استاد بزرگ سه‌تار
بود
. او بعد از پایان تحصیل معماری در دانشگاه هنرهای
زیبای دانشگاه تهران، به دعوت آندره گدار (رئیس اداره باستان‌شناسی وقت ایران) برای
ادامه تحصیل راهی پاریس می‌شود و در دانشسرای عالی ملی هنرهای زیبای پاریس (بوزار)
طی حدود
۳ سال تحت تعلیم
اوتلو زاوارونی به تکمیل دانش معماری خود می‌پردازد و در سال
۱۹۴۹ به درجه دکترای هنر می‌رسد. او در بازگشت به
ایران در سن
۲۳ سالگی نخستین
اثر معماری خود که بنای یادبودی بر آرامگاه بوعلی سینا بوده‌هست را طراحی(طرح ریزی) می‌کند
. سیحون در طول سالهای تلاش خود عضو شورای ملی باستان‌شناسی، شورای عالی
شهرسازی، شورای مرکزی تمام دانشگاه‌های ایران و کمیته بین‌المللی ایکوموس
(Icomos، وابسته به یونسکو در پیش
ازانقلاب) بوده و به مدت
۱۵ سال مسؤولیت
مرمت بناهای تاریخی ایران را برعهده داشته‌هست
. هوشنگ سیحون بیش از دو دهه در ونکوور کانادا زندگی کرد. وی شهروند افتخاری
فرانسه نیز بود
. وی استاد دانشگاه هنرهای زیبای دانشگاه تهران
بوده و ۱ دوره ریاست این دانشگاه را عهده‌دار بوده‌هست. استاد «هوشنگ سیحون» نقاش
و آرشیتکت(طراح) پرسابقه ایرانی، به مرد بناهای ماندگار معروف هست. از بین پروژه(طرح)‌های طراحی(طرح ریزی)
و ساخته شدهٔ وی می‌توان به آرامگاه بزرگانی چون خیام، کمال‌الملک، بوعلی سینا، نادرشاه
افشار، کلنل محمدتقی خان پسیان و ده‌ها مقبره و آرامگاه دیگر و نیز طراحی(طرح ریزی) بنای «موزه
توس» در سال
۱۳۴۷ و همچنین ساختمان
بانک سپه در میدان توپخانه تهران اشاره کرد
. وی همچنین طراحی(طرح ریزی) ساختمان‌های سازمان نقشه‌برداری کل کشور، کارخانه نخ ریسی
کوروس اخوان، کارخانه آرد مرشدی، مجتمع آموزشی یاغچی آباد، سینما آسیا، سینما سانترال،
کارخانه کانادادرای (زمزم فعلی) در تهران و اهواز، کارخانه یخ سازی کورس اخوان و حدود
۱۵۰ پروژه(طرح) مسکونی خصوصی را بر عهده داشته‌هست. استاد سیحون «نقش‌افکنی» هست که در دنیای ابعاد، از معانی پر رمز و راز
باطن سخن به بین می‌آورد و برای بزرگانی که آرشیتکت(طراح) و طراح آرامگاه‌شان بوده، کوشیده‌هست
تا معانی باطنی، فلسفه نظری و ساحت وجودی هر ۱ را در نقش مقبره‌اش متجلی و نمایان
سازد. به لقب مثال استاد سیحون در سال
۱۳۳۸، طرح آرامگاه حکیم عمر خیام را مبتنی بر اصول
ریاضی و مثلثاتی خیام، پایه‌گذاری و طراحی(طرح ریزی) نموده‌هست
. او در کتاب نگاهی به ایران درخصوص بنای آرامگاه نادر شاه افشار می‌نویسد: مادهٔ اساسی ساختمان از سنگ خارای منطقه کوهسنگی مشهد، مشهور به سنگ هرکاره
هست. این سنگ یکی از مقاوم‌ترین سنگ‌هایِی هست که در ایران وجود دارد … او دلیل این
انتخاب را اشاره به صلابت و عظمت نادر شاه افشار می‌داند و در ادامه می‌نویسد: …
شکل کلی مقبرهٔ نادر به شکل شش ضلعی متناسبی هست که شکلِ سیاه چادرهایی را تداعی می‌کند؛
دلیل این امر همین نکته‌هست که نادر به جای کاخ، در زیر چادر زندگی می‌کرد
.

هوشنگ
سیحون و نحوه برخورد با معماری

راهی
را که من در معماری پیش گرفته‌ام به طور خلاصه و به صورت فهرست ذکر می‌کنم. در معماری،
قبل از هر چیز علاقه دارم منطق را همیشه در نظر داشته باشم. هیچ‌گاه هیچ چیز نباید
بی منطق در معماری به کار برود، حتی کوچکترین خط و کم‌ترین نقطه بایستی دلیل و معنی
مخصوص به خود داشته باشد و مخصوصاً از فانتزی‌های بی‌معنی و بی مغز گریزانم. حقیقت
بایستی عریان و بی پرده در معماری خودنمایی کند ولو اگر گاهی اوقات زننده باشد، اطمینان
دارم که حقیقت همیشه زیبایی و لطف مخصوص به خود را خواهد داشت.
آنچه می‌سازم با
احتیاجات دستور کار و صاحب کار بایستی مطابقت داشته باشد. هیچ چیز زیاد تر یا کمتر از
آنچه مورد احتیاج هست نبایستی ساخته شود. با تزئینات زیاده از حد موافقت ندارم. زیرا
اگر معماری به خودی خود کامل و زیباست احتیاجی به رنگ و روغن و تزئینات ندارد. حجم‌ها
و تناسبات وقتی زیبا نباشند هر قدر هم عوامل تزئینی به بنا اضافه کنیم تأثیری در زیبایی
آن نخواهد داشت. سادگی و بی تکلفی را هدف خود می‌دانم.
۱ آرشیتکت(طراح) خوب باید
مثل ۱ شعر عالی ساده، سهل و ممتنع باشد. از شلوغی و درهم و برهمی بی اندازه گریزانم.
نقشهٔ ساده همیشه زود خوانده می‌شود و اشخاص را گمراه نمی‌کند. طرح نقشهٔ ۱ ساختمان
مثل حل ۱ مسئله هست. باید همیشه ساده‌ترین راه حل را در نظر گرفت و از راه‌های پیچ
در پیچ صرف نظر کرد. برای هر ۱ از مصالح بها مخصوص به خودش را قائلم و همیشه سعی
کرده‌ام با به کار بردن به موقع آن‌ها بها واقعی آن‌ها را به معرض دید بگذارم.
امکانات فنی و ساختمانی
کشور خودمان را همیشه در نظر می‌گیرم و سعی می‌کنم با عوامل حاضر خود را تطبیق دهم.
برای معماری ایران از نظر پلاستیک اهمیت فوق‌العاده‌ای قائلم و در تمام موارد سعی می‌کنم
از این منبع عالی و گرانبها به لقب پایه و اساس استفاده کنم و الهام بگیرم؛ و هدفم
این هست که معماری این کشور را به پایه ایی برسانم که همان احترام خاصی را که در دوره‌های
گذشته برای ما قائل بودند باز هم داشته باشند. (سیحون،
۱۳۴۰) بعد از کودتای سوم اسفند ماه سال ۱۲۹۹ خورشیدی، در سال ۱۳۰۱ خورشیدی، گروهی
از رجال سیاسی – فرهنگی و علاقه‌مند به هنر ایران، برای حفظ و نگه داری و تعمیر ساختمان‌های
تاریخی و پاس حرمت یادگارها و مفاخر فرهنگی و هنری ایران، گرد هم آمدند و جمعیتی به
نام «انجمن کارها ملّی» را تشکیل دادند. از اقدامات اولیهٔ انجمن کارها ملّی، طرح ساخت
مقبرهٔ حکیم ابوالقاسم فردوسی بود. کریم طاهرزاده بهزاد، طرح آرامگاه فردوسی را پیشنهاد
کرد و این طرح در سال
۱۳۱۳ خورشیدی افتتاح
شد (بحر العلوم،
۱۳۵۵: ۳۳). به علت نا آشنایی
سازندگان به فنون آزمایش خاک، محاسبه نکردن دقیق و بی اطلاعی از وضعیت آب‌های زیر زمینی
ناحیهٔ طوس، ساختمان از همان نخستین سال‌ها، شروع به نشست کرد و بعد از
۳۰
سال،
هوشنگ سیحون با حفظ طرح اولیه و الحاقات تازه، بنایی تازه ساخت. بعد از برگزاری جشن
هزارهٔ فردوسی و آغاز جنگ جهانی دوم، به علت عدم تأمین اعتبار مالی، تا سال
۱۳۲۳ خورشیدی، انجمن کارها ملّی عملاً فعالیتی نداشت و در آذر ماه همین سال،
تلاش خود را از نو آغاز کرد. دو اقدام اولیه انجمن کارها ملّی، در دورهٔ دوم تلاش
خود، دقت به ساخت آرامگاه ابوعلی سینا و آرامگاه سعدی (طرح مشترک محسن فروغی و علی‌اکبر
صادق به سال
۱۳۲۸ خورشیدی) بود. طرح ساخت آرامگاه
ابوعلی سینا، به مناسبت هزارمین سال تولد ابوعلی (
۱۳۳۰ خورشیدی)، از اولین کارهای دورهٔ دوم تلاش انجمن کارها ملّی بود. هیئت
مؤسسان انجمن کارها ملّی، در سال
۱۳۲۴ خورشیدی، با پیش
فرض برتری تلفیق معماری قدیم و تازه، ۱ مسابقه معماری بین معماران آن دوره ترتیب داد
که با نظر مساعد آندره گدار و محسن فروغی، طرح هوشنگ سیحون به لقب بهترین طرح مسابقه
زبده شد. جایزه بهترین طرح، اجرای ساختمان بود. بعد از تصویب نهایی طرح در سال
۱۳۲۶ خورشیدی، انجمن کارها ملّی، تصمیم به ساخت مقبرهٔ ابن سینا گرفت. به گزارش
انجمن کارها ملّی، سیحون در آن زمان برای تکمیل تحصیلات خود، در پاریس به سر می‌برد
و بعد از آگاهی از تصمیم انجمن کارها ملّی در خرداد ماه سال
۱۳۲۷ خورشیدی، طرح نهایی را که در اصل به لقب پایان‌نامهٔ خود در پاریس عرضه
کرده بود، به انجمن کارها ملّی فرستاد.
در سال ۱۳۲۸ خورشیدی، قرار داد ساخت مقبره به شرکت(کمپانی) پیمانکاری ابتهاج و شرکاء واگذار
شد. مهم‌ترین امتیاز این شرکت(کمپانی)، استخدام مهندس پولاک (
polak)، اهل کشور چکوسلوواکی، برای
محاسبه و نظارت بر اجرای طرح بود. ساخت مقبره از خرداد ماه همان سال آغاز شد .

کارها

معماری
شاخص

  •     آرامگاه نادرشاه در مشهد
  •     آرامگاه کمال الملک در نیشابور
  •     آرامگاه ابوعلی سینا در
    همدان(
    ۱۹۵۱)
  •     آرامگاه خیام در نیشابور(۱۳۳۸)
  •     بازسازی و طراحی(طرح ریزی) آرامگاه
    فردوسی در توس بر پایهٔ طرح پیشین، در سال
    ۱۳۴۷
  •     آرامگاه کلنل محمدتقی‌خان
    پسیان
  •     مقبره عباس میرزا و بعضی
    دولتمردان قاجار
  •     ساختمان بانک سپه در تهران
  •     بنای موزه توس (۱۳۴۷)
  •     مرکز فرهنگی یزد

 

نوشتاری

  •     جامع ترین کتاب: هوشنگ سیحون
    آرشیتکت(طراح) هنرمند نقاش
  •     کتاب نگاهی به ایران (دسته‌ای
    از نقاشی‌های سیاه قلم)
  •     کتاب معماری سیحون
  •     کتاب نیم قرن کارها معماری
    و نقاشی سیحون

 

نقاشی

  •     کلاغ پر
  •     کنسرت(Concerto)، رنگ
    روغن (
    ۱۹۹۸)
  •     قلم و مرکب (۱۹۸۱)

آرامگاه نادرشاه در مشهد

ساختمان
آرامگاه شامل تالار مقبره و دو موزه یکی برای جنگ افزار زمان نادر و یکی جهت اسلحه
زمان قبل از نادر و برج مرتفعی برای بر پا کردن دسته ی مجسمه نادر سوار بر اسب و
قزلباش ها، یعنی سپاهیان نادر هست . این ساختمان برپایه دو شکل اساسی هندسی یعنی مربع
و مثلث طراحی(طرح ریزی) شده و طرح راهنمای مبنای آن را تشکیل می دهد که
۴۲
سال
پیش در مشهد و کلا از سنگ خارای این شهر با قطعات بزرگ در اشاره به صلابت و عظمت نادر
شاه به وجود آمده هست .
تالار آرامگاه به شکل مربع از دو دیوار
قرمز رنگ سنگی بسته و دو قسمت ستون بندی باز تشکیل شده هست که سنگ مزار نادر در گوشه
ی این مربع در پناه دو دیوار جا دارد و به سوی بیرون نگاه می کند . این زاویه و پناه
و باز بودن تالار حالت صحنه ی جنگ و دفاع و حمله را تداعی می کند . رنگ قرمز دو دیوار
به مفهوم جنگ هست و برجستگی های با ابعاد متفاوت سنگی که از دو دیوار بیرون آمده اند
نبردهای مختلف نادر را می نمایند . ستون های اطراف تالار از نقش مربع های قاعده و بالای
ستون به ترتیبی که
۴۵ درجه نسبت به هم
چرخش دارند، طرح شده که در نتیجه
۸ مثلث با چهار قاعده
در بالا و چهار قاعده در پایین نشانه ای از کلاه نادر هست . شانزده عدد آن ها به ارتفاع
۲.۲۶ متر و دوتای دیگر به ارتفاع متجاوز از ۴
متر
یکپارچه از سنگ خارا تراشیده شده اند .
در ورودی طرف چپ
بدنه ی موزه بزرگ به چشم می خورد و سمت راست پایه برج مانند مجسمه ها قرار دارد که
۱ قرنیز سنگی بزرگ ضمن پوشش ورودی اساسی این دو را به هم می پیوندد . برج پایه و دسته
ی مجسمه ها با هم طراحی(طرح ریزی) شده اند به ترتیبی که حالت دینامیک و حمله و یورش را مجسم می
کنند قرنیز نامبرده از طرف برج مجسمه به طرف موزه حرکت صعودی دارد که همچنین به تبعیت
از دسته ی برج و مجسمه ها حالت دینامیک و جهشی جنگ را تداعی می کند . ابتکار قرنیز
در این هست که پوشش بین دو ستون تکنیک ساده شده و مدرن طاق ضربی های قدیم به کار رفته
هست . بدین معنی که آجر یا سنگ کلیدی یا تاج، که بالای قوس تعبیه شده، فشارهای طاق
از اطراف آن به دو طرف، یعنی پایه ها را به ۱ قطعه سنگ مثلثی و دو قطعه سنگ در طرفین
انتقال داده و خلاصه می کند و طاق قوسی تبدیل به طاق مستقیم و تراز شده هست .
مثلث های کلیدی
تمامی متساوی الاضلاع و بقیه نیز مثلث های قائم الزاویه هستند که در بالا به صورت مورب
برش خورده اند . همین طرز کار عینا در داخل تالار آرامگاه نیز عمل شده هست .
همچنین در نمای
حد فاصل بین مجسمه و موزه ی کوچک دسته بنا طوری ساخته شده که به خصوص در نمای اساسی
برجستگی نباشد، یعنی ابزار کاری ها و تراش سنگ ها تماما از داخل باشد و به این منظور
ایجاد قدرت تجسمی و تصویری بیشتر هست . فقط در قسمت موزه ی کوچک
۳
ناودان
بزرگ سنگی از متن بیرون آورده اند که بیشتر جنبه ی زیبایی دارند.

آرامگاه نادرشاه در مشهد

آرامگاه نادرشاه در مشهد

آرامگاه نادرشاه در مشهد

آرامگاه نادرشاه در مشهد


آرامگاه کمال الملک در نیشابور

هوشنگ سیحون در
سال
۱۳۳۷ طرح بنای
تازه آرامگاه کمال الملک را به انجمن کارها ملی پیشنهاد داد. وی در آن
سال طی قراردادی با انجمن متعهد شد طرح مقبره کمال الملک را در
۲ ماه تهیه کند و به لقب ناظر انجمن کار
نظارت پروژه(طرح) را به عهده بگیرد
.
کار در سال ۱۳۳۸ آغاز شد و پی سازی آرامگاه، نصب استخوان
بندی آهنی و کاشیکاری بنا، تهیه و نصب سنگ مزار و نقش برجسته نیم تنه سنگی کمال
الملک کار استادابوالحسن صدیقی و احداث دو حوض در محوطه مقبره انجام شد و در سال
۱۳۴۲ آرامگاه این نقاش مشهور کشورمان رسما
گشایش یافت
.
بنای آرامگاه کمال‌الملک
که در ضلع شمالی مقبره‌ی فریدالدین عطار نیشابوری قرار گرفته، دارای مساحت زیربنای
۲۸ متر مربع و شش ایوانچه‌ی مقعر هست که داخل
فرورفتگی ایوانچه‌ها، با کاشی معرق نفیس، به رنگ‌های لاجوردی و سفید، زینت یافته
هست. این بنا، تلفیقی هست موزون از معماری سنتی و مدرن که به گونه‌ای نمادین، طاق
تویزه و ایوان را در ذهن تداعی می‌نماید. مصالح به کار رفته در بنای آرامگاه،
بتون، سنگ، کاشی و … می‌باشد
.
بر روی قبر کمال‌الملک،
سنگی به ابعاد
۴۶/۳* ۱متر نصب شدهاست. ارتفاع سنگ قبر، ۴۰ سانتی‌متر اکه در بالا به شکل منشوری به
ارتفاع
۲۰/۱متر درآمده هست. روی منشور یادشده، سه نقش برجسته‌ی نیم‌رخ کمال‌الملک،
به طور برجسته بر لوح سنگی نمایان هست که به دست استاد هنرمند “ابوالحسن
صدیقی” حجاری شده هست
.
این بنا، در نقشه، از
دو مدول (پیمون) مربعی‌شکل تشکیل شده، که مستطیلی با تناسب
۱ بر ۲ را می‌سازند. ضلع‌های مربع، در نما با ۱
قوس نیم‌دایره خودنمایی می‌کنند، حجم بنا از قوس‌هایی متقاطع که بر روی قطرهای
مربع زده شده‌اند پدید آمده که این قوس‌های متقاطع، «تاق‌های چهاربخش» را که در معماری
سنتی ایران بسیار دیده می‌شوند را تداعی می‌کنند و احتمالاً منبع الهام طراح نیز
بوده هست. طراح، با بهره‌گیری خلّاقانه از قوس و با پیچشی که در ایده‌ی کلی آن
ایجاد کرده، به نتیجه‌ای ظاهراً متفاوت با هندسه‌ای پیچیده دست یافته هست. این طرح
نوآورانه، با بکارگیری سازه‌ی پوسته‌ای بتنی اجرا شده هست
. در بنای یادبود کمال الملک، دو نوع قوس، دیده می‌شود:
۱) شش قوس نیم‌دایره‌ی نما که نسبت دهانه به
ارتفاع آن‌ها
۱ به ۲/۱ هست. ۲) چهار قوس متقاطع که بر روی قطرها دیده می‌شوند.
همچنین در پایین قوس‌های اساسی نما، از روبرو، دو قوس کوتاه‌تر نیز وجود دارند که
در واقع، تلاقی قوس‌های متقاطع هستند. شاید بتوان گفت حجم کلی بنا از پوسته‌ای سه‌بُعدی
در فضا حاصل آمده هست که در ۱ حرکت نرم، دو نوع قوس یاد شده را به هم ارتباط می‌دهند.
این قوس‌ها و پوشش آن‌ها در بالا، اشکال هندسی مخروطی‌شکلی را به وجود آورده‌اند که
ابتکاری هندسی بوده و اوج خلاقیت معماری را در بهره‌گیری از عناصر معماری سنتی
ایران، در ترکیبی تازه و موزون، نشان می‌دهد. در این بنا، همچون آرامگاه خیام،
هندسه، نقشی شایان دقت دارد و ارتباط عمیق این بنا را با نظام معماری ایرانی،
برقرار کرده هست
.
تزیینات استفاده شده
برای آرامگاه کمال الملک، کاشی معرق هست که نقوش آن‌ها بسیار هنرمندانه بر روی سطح‌های
منحنی نما به‌کار گرفته شده‌اند و به سمت خط تقارن قوس‌ها این نقوش کوچک و کوچک‌تر
می‌شوند. به گفته‌ی طراح؛ کاشی معرق، معماری کاشان یعنی زادگاه کمال الملک را
یادآور می‌شود. نمای بنا و تزیینات و همچنین رنگ کاشی‌‍‌ها، هماهنگی فراوانی با
آرامگاه عطار، که در کنار آن هست، دارد، به گونه‌ای که شاید بازدیدکننده، در نگاه
نخست، گمان کند که این بناها بخشی از هم هستند.

آرامگاه کمال الملک در نیشابور

آرامگاه کمال الملک در نیشابور


آرامگاه ابوعلی سینا در
همدان(
۱۹۵۱)

از
بهترین و مشهورترین کارها سیحون بنای یادبود ابو علی سینا هست که کار طراحی(طرح ریزی) اش را در
سال
۱۳۲۸ شروع کرد و اجرای آن را در سال ۱۳۳۱ به پایان رساند
.
ایده
ی طرح از بنای گنبد کاووس الهام گرفته که همزمان با زندگی حکیم ساخته شده هست
.او در این بنا از
سنگ های بزرگ و حجیم و تیرهای بتنی افقی به شکلی نمایان
(expose) بهره جسته هست .نمای برج یادبود
همان طرح گند کاووس ای که به شکل بسیار ظریف و کشیده آن را استرلیزه کرده و سپس کلاهک
متناسبی را که بی شباهت به کلاهک های موشکی امروزی نیست، بر سر آن کار گذاشته هست
.جزییات نصب کلاهک
به ستون های باریک و ظریف و بلند و طریقه ای که این اجزا را به هم می پیوندد و فرو
رفتن « میل » در داخل ساختمان بسیار جالب و دیدنی هست و تمام قسمت های بنا از جزییات
معماری بسیار سنجیده و غنی برخوردار هست و در کل بر سبک « بروتالیسم » اروپایی تاکید
می ورزد

.
با
وجود این که دسته ی معماری بنا ساده هست، ولی از بیانی معمارانه و بسیار قوی، که
انسان را برای مدتی مسحور می کند، برخوردار هست . این همان احساس فضای معنوی بو علی
هست که حکم او درمان همه ی دردهاست

.
هوشنگ
سیحون به خوبی موفق می شود ویژگی ها جاودانه و جهانی حکیم را در فضایی معمارانه به نمایش
می گذارد . سنگینی و ابهت حجم مکعبی با ستون های کوتاه و کلفت و سنگ های بزرگ به مثابه
حکمت حکیم در ترکیب با شفافیت برج با ستون های باریک و بلند، که عروج ذهن و فکر را
می نماید، بیان اکسپرسیو این معماری هست
.بنا در نهایت سادگی دارای جزییات ساختمانی
بسیار مطالعه شده و جالبی هست که قدرت خلاقه و تصورات سیحون را در شناخت و استفاده
ی صحیح از به کارگیری مصالح و ادغام آن ها در به وجود آوردن فضایی مناسب برای آرامگاه
بو علی سینا را نشان می دهد . پلان ساختمان هم حالت ۱ « لابیرنت » را دارد
.

آرامگاه ابوعلی سینا در همدان

آرامگاه ابوعلی سینا در همدان

آرامگاه ابوعلی سینا در همدان

آرامگاه ابوعلی سینا در همدان

آرامگاه ابوعلی سینا در همدان

آرامگاه ابوعلی سینا در همدان

آرامگاه ابوعلی سینا در همدان


آرامگاه خیام در نیشابور(۱۳۳۸)

مرداد
سال
۱۳۳۵ انجمن کارها ملی در نامه‌ای به مهندس هوشنگ
سیحون نوشت که وضع بنای حاضر آرامگاه حکیم عمر خیام متناسب با شخصیت علمی و هنری خیام
نیست و انجمن در نظر دارد در این مورد اقداماتی به عمل آورد
.از وی خواسته شده
بود طرح و نقشه جدیدی متناسب با شخصیت خیام طراحی(طرح ریزی) کند. محل تازه آرامگاه انتخابی سیحون
در گوشه شمالی باغ مورد تایید انجمن قرار گرفت و در پی آن طرح پیشنهادی وی در
۱۳۳۷ به دانشگاه هنرهای زیبای دانشگاه تهران فرستاده شد
.در سال ۱۳۳۸ ساخت آرامگاه آغاز شد و در این سال قسمت‌های عمده کار از جمله گودبرداری،
بتن ریزی‌های بنا و طرح محوطه به اجرا درآمد. در سال
۱۳۴۱ کار ساختمان آرامگاه به پایا ن رسید .ارتفاع مقبره ۲۲
متر
هست و استخوان بندی اساسی آن فلزی محاط در پوشش بتنی هست. شکل بنا در پایین تقسیم بندی
۱۰
گانه
دارد و فاصله پایه‌ها
۵ متر هست
.اضلاع بنا مستقیما
به سمت بالا ادامه یافته و به صورت اشکال هندسی منظم تورفتگی پیدا می‌کنند و بعد به
صورت تقریبا مخروطی شکل به هم رسیده شبه گنبدی را در بالا به وجود می‌آورند که قسمت
عمده آن مشبک و تو خالی و یادآور ستاره‌ای هست که نماد شخصیت علمی و ستاره شناسی خیام
تلقی می‌شود
. سطح داخل و خارج مقبره با کاشی‌های معرق و اشعار
خیام مزین شده هست. روکار بنا معرق کاری سنگی هست و با قطعات نازک سنگ‌های محکم و شفاف
ساخته شده هست. در کنار آرامگاه
۷ خیمه سنگی بسیار
زیبا وجود دارد که در زیر هرکدام ۱ حوض آب با کاشی فیروزه‌ای رنگ ساخته شده هست

.خیام در واقع سه
شخصیت دارد: ریاضی دان هست- منجم و شاعر که باید هر سه شخصیت در بنا نشان داده می‌شد.
دایره کف به ده قسمت تقسیم شد به طوری که برج یادبود بر
۱۰
پایه
مستقر باشد. عدد
۱۰ اولین عدد دو رقمی ریاضی هست و پایه اساسی
بسیاری از اعداد هست
.از هر ۱ از پایه‌ها دو تیغه مورب به طرف بالا حرکت
می‌کند به ترتیبی که با تقاطع این تیغه‌ها حجم کلی برج در فضا ساخته می‌شود و چون تیغه‌ها
مورب‌اند خطوط افقی آنها باید ناظر به محور عمودی برج باشد
.بعد تیغه‌ها به صورت
مارپیچ شکل به طرف بالا حرکت می‌کنند تا با هم تلاقی کنند و از طرف دیگر سر در بیاورند
که خود ۱ شکل پیچیده ریاضی و هندسی‌ هست
.این شکل با عدد
۱۰
هر
دو سمبل دانش ریاضی خیام هست. برخورد تیغه‌ها با یکدیگر فضاهای پر و خالی و به خصوص
در بالا ستاره‌های درهمی را به وجود می‌آورند که از لابلای آنها آسمان آبی نیشابور
پیدا هست و به تدریج به طرف نوک گنبد ستاره‌ها کوچکتر می‌شوند تا درآخر ۱ ستاره پنج
پر آنها را کامل می‌کند
.این ستاره ها و آسمان اشاره به شخصیت نجومی خیام
دارد. و اما برخورد تیغه ها با هم ده لوزی بزرگ می سازند که باید با کاشی کاری پر شوند.
بهترین تزیین خود رباعیات خیام بود که به صورت خط شکسته و در هم به روش«سیاه مشق»های
خطاطان بزرگی مانند میر عماد و بعضی استادان شکسته نویس با کاشی به صورت نقوش انتزاعی
سرتاسر لوزی‌ها را پر کند
.به تقاضای انجمن کارها ملی، شادروان استاد جلال همایی ۲۰
رباعی
به این منظور انتخاب کرد و استاد مرتضی عبدالرسولی زیبا نویسی‌ها را انجام داد

.دور تا دور برج
در قسمت اختلاف سطح چشمه سارها در اطراف ۱ دایره وسیع به مرکز خود برج ساخته شد. همه
از سنگ گرانیت با اجزا مثلثی شکل و تورفتگی و برون آمدگی‌هایی که تا اندازه‌ای شکل
خیمه را تداعی می‌کنند. واین اشاره به نام خیام هست
.چون پدر خیام خیمه
دوز بود، نام او به همین مناسبت انتخاب شد. از طرف دیگرحوض‌ها با کاشی فیروزه که در
مجموع قسمتی از ستاره را نشان می‌دهند به تعداد
۷
پر
به مفهوم
۷ فلک و ۷
آسمان
و
۷ تپه باز اشاره به افلاک و نجوم دانش دیگر
خیام هست
. دسته در ۱ حال و هوای شاعرانه با درختان تنومند در اطراف ساخته شد و
همان طور که خواست خود خیام بوده کاملا باز هست و مزارش بهاران گل افشان

.در قسمت دیگر باغ،
بناهای دیگری جهت کتابخانه و مهمانسرای موقت با ملحقات برای مستشرقین و محققین ساخته
شده هست
. مقبره خیام از لحاظ معماری و ساخت یکی از مهم‌ترین
بناهای ساخته شده در زمان خود هست. این بنای جادویی مبتنی بر اصول ریاضی و مثلثاتی
خیامی، محاسبه و طراحی(طرح ریزی) شده هست. سیر در دهلیزها و طاق و ایوان مقبره، خود سفری ست به
جهان بی نهایت معانی خیام
.آرامگاه حکیم عمر خیام در سال ۱۳۵۴ به وسیله وزارت فرهنگ و هنر با شماره ۱۱۷۵ در فهرست کارها ملی ایران به ثبت رسید.

 

 

آرامگاه خیام در نیشابور

آرامگاه خیام در نیشابور

آرامگاه خیام در نیشابور

آرامگاه خیام در نیشابور

آرامگاه خیام در نیشابور


بازسازی و طراحی(طرح ریزی) آرامگاه
فردوسی در توس بر پایهٔ طرح پیشین، در سال
۱۳۴۷

یادمانی
هست در توس در شمال مشهد در خاک‌جای ابوالقاسم فردوسی که به وسیله هوشنگ سیحون بر پایهٔ
طرح پیشین آن که به وسیله حسین لرزاده با کمی تغییرات در ابعاد و اندازه و تزئینات طراحی(طرح ریزی)
و بازسازی شد
. ساختمان کنونی آرامگاه
در سال
۱۳۱۳ هم‌زمان با آیین‌های
هزاره فردوسی گشایش یافت. . آرامگاه که به شکل بناهای پرسپولیس و مقبره کورش در پاسارگاد
ساخته شده هست از سه قسمت تشکیل شده هست که اولین بخش آن، میانی ترین بخش هست و از
سنگ قبری از جنس مرمر به ابعاد
۱٫۵×۱ متر و حدود ۰٫۵
متر
ارتفاع تشکیل شده هست و در مرکز در سکوی مرمری قرار گرفته هست. بخش دوم شامل تالاری
مربع شکل هست که از سنگ مرمر ساخته شده و داخل آن با کاشی تزئین گشته هست و چهار ستون
بلند با دو سر ستون بزرگ در چهارگوشه این تالار حاضر می‌باشد و تصویر مردی بالدار
در بالای ضلع جنوبی بنای اساسی ایجاد گشته هست که خصوصیتهای پرسپولیس را بیشتر به یاد
می‌آورد و سومین بخش محوطه پلکانی پوشیده از سنگ مرمر هست که اتاق روی آن قرار گرفته
هست و تعداد زیادی از اشعار فردوسی روی دیوار آن حک گشته هست که حسین حجار باشی زنجانی
سنگتراشی سنگ‌های بنا و قبر را انجام داده هست و سنگ نوشته‌های آرامگاه را که به خط
نستعلیق و از اشعار فردوسی می‌باشد از کارها طاهرزاده هست. و طراحی(طرح ریزی) معماری آن اثر هوشنگ
سیحون هست
.

 

 

آرامگاه فردوسی در توس

آرامگاه فردوسی در توس

آرامگاه فردوسی در توس

آرامگاه فردوسی در توس

[ad_2]

معماری تکست

پاسخ دهید